рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдХा рдЕрд░्рде рд╡ाрдХ्рдЬाрд▓ рдпा рдКрдкрд░ी рджिрдЦाрд╡ा рдоाрдд्рд░ рдирд╣ीं। рдХрдИ рд╕рдпाрдиे рд╡्рдпрдХ्рддि рдмाрддों рдХे рдеाрд▓ рдкрд░ोрд╕рдиे рдоें рддो рдХोрдИ рдХрд╕рд░ рдирд╣ीं рдХрд░рддे, рдкрд░ рдХोрдИ рд░рдЪрдиाрдд्рдордХ рд╕рдж्рднाрд╡ рдЙрдирд╕े рдирд╣ीं рдмрди рдкाрдд। рдЕрд░े рднाрдИ! рдмрдб़ा рдмुрд░ा рд╣ुрдЖ рддुрдо्рд╣ाрд░ी рддो рд╕ाрд░ी рд╕рдо्рдкрдд्рддि рдЬрд▓ рдЧрдИ, рдЕрдм рдХ्рдпा рдХрд░ोрдЧे, рдЖрдЬीрд╡िрдХा рдХैрд╕े рдЪрд▓ेрдЧी, рдмрдЪ्рдЪे рдХ्рдпा рдЦाрдпेंрдЧे рдЖрджि-рдЖрджि рдЕрдиेрдХों рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдоीрдаी рдоीрдаी рдЪिрдХрдиी-рдЪुрдкрдб़ी рдмाрддें рддो рдХрд░ेंрдЧे, рдкрд░ рдпрд╣ рди рдмрди рдкрдб़ेрдЧा рдХि рдмेрдЪाрд░े рдХो рдЕрднी рддो рдЦाрдиा рдЦिрд▓ाрджे। рдЬो рд╕ाрдоाрди рдЬрд▓рдиे рд╕े рдмрдЪ рдЧрдпा рд╣ै, рдЙрд╕े рдХрд╣ीं рд░рдЦрд╡ाрдиे рдХा рдк्рд░рдмрди्рдз рдХрд░рд╡ा рджें। рдХोрдИ рдРрд╕ा рд╕ंрдХेрдд рднी рдХрд░े рддो рдиाрдХ рднौं рд╕िрдХोрдб़рддे рд╣ैं। рднाрдИ-рдмेрдмрд╕ рд╣ूँ, рдкिрдЫрд▓ी рджाрд▓ाрди рдоें рддो рдмрдХрд░िрдпाँ рдмंрдзрддी рд╣ैं, рдмрд░ाрдорджे рдоें рд╢рд╣рддीрд░ рд░рдЦे рд╣ैं। рдЬрдмाрди рдХी рдЬрдоा-рдЦрд░्рдЪ рдмрдиाрддे рджेрд░ рди рд▓рдЧी, рдкрд░ рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдПрдХ рдХाрдиी рдХौрдб़ी рднी рдЦрд░्рдЪ рдХрд░рдиे рдХो рдЬो рддैрдпाрд░ рди рд╣ुрдЖ, рдКрдкрд░ी рджрдпा рджिрдЦाрдИ рд╣ी рддो рдЗрд╕рд╕े рдХ्рдпा рдмрдирддा рд╣ै। рд╕рдЪ्рдЪी рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рд╡рд╣ рд╣ै рдЬो рджूрд╕рд░ों рдХो рдЙрджाрд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рд╕ुрд▓рдЭाрдиे рдоें рд╕рд╣рдпोрдЧ рджे। рдХрд░ुрдгा рдХे рд╕ाрде рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХा рд╕рдо्рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ी рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рд╣ै। рдХेрд╡рд▓ рдмाрддें рдмрдиाрдиे рд╕े рдк्рд░рдпोрдЬрди рд╣рд▓ рдирд╣ीं рд╣ोрддा рд╣ै, рдЙрд╕े рддो рджिрдЦाрдпा рдпा рдк्рд░рдкंрдЪ рдоाрдд्рд░ рд╣ी рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдоाрдирд╡ рдЕрди्рддःрдХрд░рдг рдХी рдЧрд╣рди, рдоौрди рдФрд░ рдЕрд╡्рдпрдХ्рдд рдХोрдорд▓рддा рдХा рдиाрдо рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╕्рд╡ाрд░्рде рдФрд░ рд╕ंрдХीрд░्рдгрддा рдХा рдХрд╣ीं рднी рднाрд╡ рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЬрд╣ाँ рдРрд╕ी рдиिрд░्рдорд▓ рднाрд╡рдиाрдпें рд╣ोрддी рд╣ैं, рд╡рд╣ाँ рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЕрдиिрд╖्рдЯ рдХे рджрд░्рд╢рди рдирд╣ीं рд╣ोрддे। рдЖрдд्рдоीрдпрддा, рдЖрджрд░, рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдПрдХрддा рдХी рднाрд╡рдиाрдПँ, рд╕рд╣ाрдиुрднूрддिрдкूрд░्рдг рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдХे рдЕрди्рддःрдХрд░рдг рдоें рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рд╡े рд╣рд░ рдШрдб़ी рд╕्рд╡рд░्рдЧीрдп рд╕ुрдЦ рдХी рд░рд╕ाрдиुрднूрддि рдХрд░рддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдЙрди्рд╣ें рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЕрднाрд╡ рдирд╣ीं рд░рд╣рддा। рдХ्рд▓ेрд╢ рдЙрди्рд╣ें рдЫू рдирд╣ीं рдЬाрддा। рдЙрдирдХे рд▓िрдП рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХी рдХोрдИ рдХрдоी рди рд░рд╣ेрдЧी। рдРрд╕े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХ्рдпा рдШрд░, рдХ्рдпा рдмाрд╣рд░ рдПрдХ рд╡िрд▓рдХ्рд╖рдг рд╕ुрдЦ рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ोंрдЧे। рдФрд░ рднी рдЬो рд▓ोрдЧ рдЙрдирдХे рд╕ंрдкрд░्рдХ рдоें рдЪрд▓े рдЬाрддे рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рднी рд╡ैрд╕ी рд╣ी рд░рд╕ाрдиुрднूрддि рд╣ोрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै।
рджूрд╕рд░ों рдХे рджुःрдЦों рдоें рдЕрдкрдиे рдХो рджुःрдЦ рдЬैрд╕े рднाрд╡ों рдХी рдЕрдиुрднूрддि рд╣ो рддो рд╣рдо рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдХि рд╣рдоाрд░े рдЕрди्рддःрдХрд░рдг рдоें рд╕рдЪ्рдЪी рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рдХा рдЙрджрдп рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдкूрд░्рдгрддा рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрддी рд╣ै। рд╕рднी рдоें рдЕрдкрдиाрдкрди рд╕рдоाрдпा рд╣ुрдЖ рджेрдЦрдиे рдХी рднाрд╡рдиा рд╕рдЪрдоुрдЪ рдЗрддрдиी рдЙрджाрдд्рдд рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХी рд╢ीрдд рдЫाрдпा рдоें рдмैрдардиे рд╡ाрд▓ा рд╣рд░ рдШрдб़ी рдЕрд▓ौрдХिрдХ рд╕ुрдЦ рдХा рдЖрд╕्рд╡ाрджрди рдХрд░рддा рд╣ै। рджीрдирдмрди्рдзु рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдЙрдкाрд╕рдиा рдХрд░рдиी рд╣ो рддो рдЖрдд्рдоीрдпрддा рдХी рдЙрдкाрд╕рдиा рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдпे। рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдмाрд▓рдХ рдиे рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдкूрдЬा рдХा рдХिрддрдиा рд╣ृрджрдп рд╕्рдкрд░्рд╢ी рдЪिрдд्рд░ рдЦींрдЪा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд▓िрдЦा рд╣ै- “рджीрдиों рдХे рдк्рд░рддि рдоैं рд╕рд╣рдЬ рднाрд╡ рд╕े рдЦिрдЪ рдЬाрддा рд╣ूँ, рдЙрдирдХी рднूрдЦ рдоेрд░ी рднूрдЦ рд╣ै, рдЙрдирдХे рдкैрд░ों рдоें рд░рд╣рддा рд╣ूँ, рд╡ंрдЪрдиाрдУं рдХी рдкीрдб़ा рд╕рд╣рдиा рд╣ै, рдЧрд▓े рд╕े рд▓рдЧाрддा рд╣ूँ, рдоैं рднी рдЙрддрдиी рджेрд░ рдХे рд▓िрдпे рджीрди рдФрд░ рдаुрдХрд░ाрдпा рд╣ुрдЖ рдк्рд░ाрдгी рдмрди рдЬाрддा рд╣ूँ।”
рд╕рд╣ाрдиुрднूрддि рд▓ोрдЧों рдоें рдПрдХाрдд्рдо-рднाрд╡ рдкैрджा рдХрд░рддी рд╣ै। рджूрд╕рд░े рд▓ोрдЧों рдХा рдЖрди्рддрд░िрдХ рдк्рд░ेрдо рдФрд░ рд╕рдж्рднाрд╡ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдРрд╕े рд▓ोрдЧों рдоें рд╡िрдЪाрд░-рд╣ीрдирддा рдФрд░ рдХрдаोрд░рддा рдирд╣ीं рдЖ рд╕рдХрддी। рд╡े рд╕рджैрд╡ рдоृрджुрднाрд╖ी, рдЙрджाрд░, рдХрд░ुрдгाрд╡ाрди рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХी рдХोрдорд▓ рднाрд╡рдиाрдУं рд╕े рдУрдд-рдк्рд░ोрдд рдмрдиे рд░рд╣ेंрдЧे। рдЬो рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕ाрде рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рдЬाрдирддे, рдЬो рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╕рджैрд╡ рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдФрд░ рд╡िрдХ्рд╖ोрдн рдХी рдЧрд▓िрдд-рд╡ाрдпु рдлूँрдХрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं, рдЙрди्рд╣ें рдЗрди рджुрд░्рдЧुрдгों рдХे рдмुрд░े рдкрд░िрдгाрдо рднी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд░ूрдк рд╕े рднोрдЧрдиे рдкрдб़рддे рд╣ैं। рд╕्рд╡ाрд░्рдеी рдЕрд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдФрд░ рд╣िрд╕ाрдмी рд╡्рдпрдХ्рддि рдЪрддुрд░ाрдИ рдоें рдХिрддрдиे рд╣ी рдмрдб़े рдЪрдв़े рд░рд╣ें, рдХिрддрдиे рд╣ी рдкрдв़े-рд▓िрдЦें, рд╢िрдХ्рд╖िрдд рддрдеा рдпोрдЧ्рдп рдХ्рдпों рди рд╣ों, рдЕрди्рдд рдоें рд╕рдлрд▓рддा рд╕े рд╣ाрде рдзोрдиा рд╣ी рдкрдб़ेрдЧा।
.... рдХ्рд░рдорд╢ः рдЬाрд░ी
✍ЁЯП╗ рдкं рд╢्рд░ीрд░ाрдо рд╢рд░्рдоा рдЖрдЪाрд░्рдп
ЁЯУЦ рдЕрдЦрдг्рдб рдЬ्рдпोрддि рдлрд░рд╡рд░ी 1965 рдкृрд╖्рда резрем
рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें