рдмुрдзрд╡ाрд░, 26 рдЕрдЧрд╕्рдд 2020

ЁЯСЙ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХुрд░ीрддिрдпों рдХी рдЬंрдЬीрд░ рд╕рдд्рдпाрдиाрд╢ी рд╡िрд╡ाрд╣ोрди्рдоाрдж

рд╣рдо рдЕрдкрдиी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХुрд░ीрддिрдпों рдкрд░ рдз्рдпाрди рджें рддो рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рд▓ोрд╣े рдХी рдЧрд░рдо рд╕рд▓ाрдЦों рд╕े рдмрдиी рд╣ुрдИ рдЬंрдЬीрд░ों рдХी рддрд░рд╣ рд╡े рд╣рдоें рдЬрдХрдб़े рд╣ुрдП рд╣ैं рдФрд░ рд╣рд░ рдШрдб़ी рд╣рдоाрд░ी рдирд╕-рдирд╕ рдХो рдЬрд▓ाрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдШрд░ рдоें рддीрди−рдЪाрд░ рдХрди्рдпाрдПं рдЬрди्рдо рд▓े рд▓े рддो рдоाрддा−рдкिрддा рдХी рдиींрдж рд╣рд░ाрдо рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рд╡े рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рдмрдв़рдиे рд▓рдЧрддी рд╣ैं рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╡ैрд╕े рдЕрднिрднाрд╡рдХों рдХा рдЦूрди рд╕ूрдЦрддा рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡िрд╡ाрд╣—рдЖрд╣ рд╡िрд╡ाрд╣—рдХрди्рдпा рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рдЙрдирдХे рдоाрддा-рдкिрддा рдХे рдпрд╣ाँ рдбрдХैрддी, рд▓ूрдЯ, рдмрд░्рдмाрджी рд╣ोрдиे рдХे рд╕рдоाрди рд╣ै। рдЖрдЬрдХрд▓ рд╕ाрдзाрд░рдг рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рдЖрдорджрдиी рдЗрддрдиी рд╣ी рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╕े рд╣ो рдкाрддी рд╣ै рдХि рд╡े рдЕрдкрдиा рдкेрдЯ рдкाрд▓ рд╕рдХे। рдЬिрддрдиा рдзрди рджрд╣ेрдЬ рдХे рд▓िрдП рдЪाрд╣िрдП рдЙрддрдиा рдЬрдоा рдХрд░рдиा рддрднी рд╕ंрднрд╡ рд╣ै рдЬрдм рдпा рддो рдХोрдИ рдЖрджрдоी рдЕрдкрдиा рдкेрдЯ рдХाрдЯे, рдиंрдЧा рд░рд╣े, рджрд╡ाрджाрд░ू рдХे рдмिрдиा рднाрдЧ्рдп рднрд░ोрд╕े рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдиिрдкрдЯे, рдмрдЪ्рдЪों рдХो рд╢िрдХ्рд╖ा рди рджे рдпा рдлिрд░ рдХрд╣ीं рд╕े рдмेрдИрдоाрдиी рдХрд░рдХे рд▓ाрд╡े।

рдЗрди рдЙрдкाрдпों рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢्рд░ेрдгी рдХे рдиाрдЧрд░िрдХ рдХे рд▓िрдП рдЙрддрдиा рдзрди рдЬрдоा рдХрд░рдиा рдХैрд╕े рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрддрдиे рдХि рдХрди्рдпा рдХे рд╡िрд╡ाрд╣ рдоें рдЬрд░ूрд░рдд рдкрдб़рддी рд╣ै—рдоाँрдЧा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ рдХौрди рдХрди्рдпा рдХा рдкिрддा рдХिрд╕ рдкीрдб़ा рдФрд░ рдЪिрди्рддा рдХे рд╕ाрде рдкाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рд▓рдо्рдмी рдХрд░ुрдг рдХрд╣ाрдиी рдЫिрдкी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдХрд░्рдЬ рдХा рдм्рдпाрдЬ, рднाрд╡ी рдЬीрд╡рди рдоें рдЕँрдзेрд░ा рд╢ेрд╖ рдмрдЪ्рдЪों рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рдПрд╡ं рдк्рд░рдЧрддि рдоें рдЧрддिрд░ोрдз рдЬैрд╕ी рдЖрдкрдд्рддिрдпों рдХो рдХрди्рдпा рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рдЕрдкрдиे рдкिрддा рдФрд░ рдЫोрдЯे рднाрдИ−рдмрд╣िрдиों рдХे рд▓िрдП рдЫोрдб़ рдЬाрддा рд╣ै। рд╡िрд╡ाрд╣ рдХा рдкрдд्рдерд░ рдЫाрддी рдкрд░ рд╕े рд╣рдЯा рддो рдЕрд░्рде рд╕ंрдХрдЯ рдХा рдЖрд░ा рдЕрдкрдиी рдХाрдЯ рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджेрддा рд╣ै। рдХрдИ рдХрди्рдпाрдПँ рд╣ैं рддрдм рддो рдЬीрд╡िрдд рд╣ी рдоृрдд्рдпु рд╣ै। рдоृрдд्рдпु рдПрдХ рджिрди рдХрд╖्рдЯ рджेрдХрд░ рд╢ाँрддि рдХी рдЧोрдж рдоें рд╕ुрд▓ा рджेрддी рд╣ै рдкрд░ рдпрд╣ рдЬीрд╡िрдд рдоृрдд्рдпु рддो рдкрдЧ-рдкрдЧ рдкрд░ рдХाрдЯрддी, рдиोрдЪрддी, рдЫेрджрддी рдФрд░ рдЪीрд░рддी рд░рд╣рддी рд╣ै।

рд╣рдоाрд░े рд╣िрди्рджू рд╕рдоाрдЬ рдоें рд╡िрд╡ाрд╣ рд╢ाрджी рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдЬैрд╕ा рдЕрди्рдзाрдкрди рдФрд░ рдмाрд╡рд▓ाрдкрди рдЫा рдЬाрддा рд╣ै рдЙрд╕े рджेрдЦрдХрд░ рд╣ैрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдкृрде्рд╡ी рдХे рдПрдХ рдХोрдиे рд╕े рд▓ेрдХрд░ рджूрд╕рд░े рдХोрдиे рддрдХ рдШूрдо рдЬाрдЗрдП, рдХोрдИ рднी рджेрд╢, рдХोрдИ рднी рдзрд░्рдо, рдХोрдИ рднी рд╕рдоाрдЬ рдРрд╕ा рди рдоिрд▓ेрдЧा। рдЬрд╣ाँ рд╡िрд╡ाрд╣-рд╢ाрджिрдпों рдХे рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рдкैрд╕े рдХी рдРрд╕ी рд╣ोрд▓ी рдЬрд▓ाрдИ рдЬाрддी рд╣ो рдЬैрд╕ी рд╣рдоाрд░े рдпрд╣ाँ рдЬрд▓ाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рдмрд░ाрдд рдХी рдиिрдХाрд╕ी, рдЖрддिрд╢рдмाрдЬी, рдмाрдЬे, рдиाрдЪ, рд╕्рд╡ाँрдЧ, рджाрд╡рдд, рдЬाрдлрдд рджेрдЦрдХрд░ рдРрд╕ा рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╢ाрджी рд╡ाрд▓े рдХोрдИ рд▓рдЦрдкрддी, рдХрд░ोрдб़рдкрддी рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдЕрдиाрдк-рд╢рдиाрдк рдкैрд╕े рдХा рдХोрдИ рдЙрдкрдпोрдЧ рди рджेрдЦрдХрд░ рдЙрд╕рдХी рд╣ोрд▓ी рдЬрд▓ा рджेрдиे рдкрд░ рдЙрддрд░ рдЖрдпे рд╣ैं। рдЬिрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдмрдЪ्рдЪों рдХा рд▓ाрд▓рди-рдкाрд▓рди рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖рдг рджुрд░्рд▓рдн рд╣ै рд╡े рдпрджि рдРрд╕े рд╕्рд╡ाँрдЧ рдмрдиाрд╡ें рдЬैрд╕े рдХि рд╡िрд╡ाрд╣ рдХे рджिрдиों рдоें рдЖрдорддौрд░ рд╕े рдмрдиाрдпे рдЬाрддे рд╣ैं рддो рдЙрд╕े рд╕рдордЭрджाрд░ी рдХी рдХрд╕ौрдЯी рдкрд░ рдХेрд╡рд▓ ‘рдЙрди्рдоाрдж’ рд╣ी рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╕ाрд░ी рджुрдиिрдпाँ рдоें рдХрд╣ी рднी рдРрд╕ा ‘рд╕рдд्рдпाрдиाрд╢ी рд╡िрд╡ाрд╣ोрди्рдоाрдж’ рдирд╣ीं рджेрдЦा рдЬाрддा। рдоाрдоूрд▓ी-рд╕ी рд░рд╕्рдо рдХी рддрд░рд╣, рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдЫोрдЯे рдШрд░ेрд▓ू рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рддрд░рд╣ рд▓ोрдЧ рд╡िрд╡ाрд╣-рд╢ाрджी рдХрд░ рд▓ेрддे рд╣ैं। рднाрд░ рдХिрд╕ी рдХो рдирд╣ीं рдкрдб़рддा, рддैрдпाрд░ी рдХिрд╕ी рдХो рдирд╣ीं рдХрд░рдиी рдкрдб़рддी। рдкрд░ рдПрдХ рд╣рдо рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдмрдЪ्рдЪों рдХा рд╡िрд╡ाрд╣ рд╣ी рдЬीрд╡рди рднрд░ рднाрд░ी рд╕рдорд╕्рдпा рдмрдиा рд░рд╣рддा рд╣ै, рдФрд░ рдЗрд╕ी рдЙрд▓рдЭрди рдХो рд╕ुрд▓рдЭाрддे-рд╕ुрд▓рдЭाрддे рдорд░ рдЦрдк рдЬाрддे рд╣ैं।

✍ЁЯП╗ рдкं рд╢्рд░ीрд░ाрдо рд╢рд░्рдоा рдЖрдЪाрд░्рдп
ЁЯУЦ рдЕрдЦрдг्рдб рдЬ्рдпोрддि рдЬрдирд╡рд░ी 1962

рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:

ЁЯСЙ рдкрд░рдоाрд░्рде рдХी рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рди рдХрд░ें ( рднाрдЧ 2)

рдкुрдг्рдп рдкрд░рдоाрд░्рде рдХी рдЗрд╕ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХो рдк्рд░ाрдпः рд╕рдЬ्рдЬрди рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдХिрди्рддु рдЙрд╕рдХो рдХाрд░्рдпाрди्рд╡िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдк्рд░рдоाрдж рдмрд░рддрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдк्рд░рдоाрдж рдХा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░...