◼ рдмुрдж्рдз рднрдЧрд╡ाрди рдПрдХ рдЧाँрд╡ рдоें рдЙрдкрджेрд╢ рджे рд░рд╣े рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि “рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХो рдзрд░рддी рдоाрддा рдХी рддрд░рд╣ рд╕рд╣рдирд╢ीрд▓ рддрдеा рдХ्рд╖рдоाрд╢ीрд▓ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдХ्рд░ोрдз рдРрд╕ी рдЖрдЧ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдХ्рд░ोрдз рдХрд░рдиेрд╡ाрд▓ा рджूрд╕рд░ोँ рдХो рдЬрд▓ाрдПрдЧा рддрдеा рдЦुрдж рднी рдЬрд▓ рдЬाрдПрдЧा।”
◼ рд╕рднा рдоें рд╕рднी рд╢ाрди्рддि рд╕े рдмुрдж्рдз рдХी рд╡ाрдгी рд╕ूрди рд░рд╣े рдеे, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ाँ рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╕े рд╣ी рдЕрддिрдХ्рд░ोрдзी рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡्рдпрдХ्рддि рднी рдмैрдаा рд╣ुрдЖ рдеा рдЬिрд╕े рдпे рд╕ाрд░ी рдмाрддें рдмेрддुрдХी рд▓рдЧ рд░рд╣ी рдеी। рд╡рд╣ рдХुрдЫ рджेрд░ рдпे рд╕рдм рд╕ुрдирддा рд░рд╣ा рдлिрд░ рдЕрдЪाрдирдХ рд╣ी рдЖрдЧ- рдмрдмूрд▓ा рд╣ोрдХрд░ рдмोрд▓рдиे рд▓рдЧा, “рддुрдо рдкाрдЦंрдбी рд╣ो। рдмреЬी-рдмреЬी рдмाрддे рдХрд░рдиा рдпрд╣ी рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдХाрдо। рд╣ै। рддुрдо рд▓ोрдЧों рдХो рдн्рд░рдоिрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ो। рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдпे рдмाрддें рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдХोрдИ рдоाрдпрдиे рдирд╣ीं рд░рдЦрддीं “
◼ рдРрд╕े рдХрдИ рдХрдЯु рд╡рдЪрдиों рд╕ुрдирдХрд░ рднी рдмुрдж्рдз рд╢ांрдд рд░рд╣े। рдЕрдкрдиी рдмाрддोँ рд╕े рдиा рддो рд╡рд╣ рджुрдЦी рд╣ुрдП, рдиा рд╣ी рдХोрдИ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХी ; рдпрд╣ рджेрдЦрдХрд░ рд╡рд╣ рд╡्рдпрдХ्рддि рдФрд░ рднी рдХ्рд░ोрдзिрдд рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдиे рдмुрдж्рдз рдХे рдоुंрд╣ рдкрд░ рдеूрдХ рдХрд░ рд╡рд╣ाँ рд╕े рдЪрд▓ा рдЧрдпा। рдЕрдЧрд▓े рджिрди рдЬрдм рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдХ्рд░ोрдз рд╢ांрдд рд╣ुрдЖ рддो рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдмुрд░े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдкрдЫрддाрд╡े рдХी рдЖрдЧ рдоें рдЬрд▓рдиे рд▓рдЧा рдФрд░ рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ें рдвूंрдврддे рд╣ुрдП рдЙрд╕ी рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪा, рдкрд░ рдмुрдж्рдз рдХрд╣ाँ рдоिрд▓рддे рд╡рд╣ рддो рдЕрдкрдиे рд╢िрд╖्рдпों рдХे рд╕ाрде рдкाрд╕ рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдЕрди्рдп рдЧाँрд╡ рдиिрдХрд▓ рдЪुрдХे рдеे।
◼ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиे рдмुрдж्рдз рдХे рдмाрд░े рдоें рд▓ोрдЧों рд╕े рдкुрдЫा рдФрд░ рдвूंрдврддे- рдвूंрдврддे рдЬрд╣ाँ рдмुрдж्рдз рдк्рд░рд╡рдЪрди рджे рд░рд╣े рдеे рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा। рдЙрди्рд╣ें рджेрдЦрддे рд╣ी рд╡рд╣ рдЙрдирдХे рдЪрд░рдгो рдоें рдЧिрд░ рдкреЬा рдФрд░ рдмोрд▓ा, “рдоुрдЭे рдХ्рд╖рдоा рдХीрдЬिрдП рдк्рд░рднु !” рдмुрдж्рдз рдиे рдкूрдЫा : рдХौрди рд╣ो рднाрдИ ? рддुрдо्рд╣े рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै ? рдХ्рдпों рдХ्рд╖рдоा рдоांрдЧ рд░рд╣े рд╣ो ?”
◼ рдЙрд╕рдиे рдХрд╣ा : “рдХ्рдпा рдЖрдк рднूрд▓ рдЧрдП। рдоै рд╡рд╣ी рд╣ूँ рдЬिрд╕рдиे рдХрд▓ рдЖрдкрдХे рд╕ाрде рдмрд╣ुрдд рдмुрд░ा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХिрдпा рдеा। рдоै рд╢рд░्рдоिрди्рджा рд╣ूँ। рдоै рдоेрд░े рджुрд╖्рдЯ рдЖрдЪрд░рдг рдХी рдХ्рд╖рдоाрдпाрдЪрдиा рдХрд░рдиे рдЖрдпा рд╣ूँ।” рднрдЧрд╡ाрди рдмुрдж्рдз рдиे рдк्рд░ेрдордкूрд░्рд╡рдХ рдХрд╣ा : “рдмीрддा рд╣ुрдЖ рдХрд▓ рддो рдоैं рд╡рд╣ीँ рдЫोреЬрдХрд░ рдЖрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рддुрдо рдЕрднी рднी рд╡рд╣ीँ рдЕрдЯрдХे рд╣ुрдП рд╣ो। рддुрдо्рд╣े рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддी рдХा рдЖрднाрд╕ рд╣ो рдЧрдпा, рддुрдордиे рдкрд╢्рдЪाрддाрдк рдХрд░ рд▓िрдпा; рддुрдо рдиिрд░्рдорд▓ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ो; рдЕрдм рддुрдо рдЖрдЬ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ो। рдмुрд░ी рдмाрддे рддрдеा рдмुрд░ी рдШрдЯрдиाрдПँ рдпाрдж рдХрд░рддे рд░рд╣рдиे рд╕े рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рджोрдиों рдмिрдЧреЬрддे рдЬाрддे рд╣ै। рдмीрддे рд╣ुрдП рдХрд▓ рдХे рдХाрд░рдг рдЖрдЬ рдХो рдордд рдмिрдЧाреЬो।”
◼ рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рд╕ाрд░ा рдмोрдЭ рдЙрддрд░ рдЧрдпा। рдЙрд╕рдиे рднрдЧрд╡ाрди рдмुрдж्рдз рдХे рдЪрд░рдгों рдоें рдкреЬрдХрд░ рдХ्рд░ोрдз рдд्рдпाрдЧрдХा рддрдеा рдХ्рд╖рдоाрд╢ीрд▓рддा рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा; рдмुрдж्рдз рдиे рдЙрд╕рдХे рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдкрд░ рдЖрд╢ीрд╖ рдХा рд╣ाрде рд░рдЦा। рдЙрд╕ рджिрди рд╕े рдЙрд╕рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖ рдЧрдпा, рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдд्рдп, рдк्рд░ेрдо рд╡ рдХрд░ुрдгा рдХी рдзाрд░ा рдмрд╣рдиे рд▓рдЧी।
◼ рдоिрдд्рд░ों, рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ рд╣рдо рднूрдд рдоें рдХी рдЧрдпी рдХिрд╕ी рдЧрд▓рддी рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ोрдЪ рдХрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рджुрдЦी рд╣ोрддे рдФрд░ рдЦुрдж рдХो рдХोрд╕рддे рд╣ैं। рд╣рдоें рдРрд╕ा рдХрднी рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЧрд▓рддी рдХा рдмोрдз рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рд╣рдоे рдЙрд╕े рдХрднी рдиा рджोрд╣рд░ाрдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдПрдХ рдирдпी рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ाрде рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рд╕ुрджृреЭ рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
◼ рд╕рднा рдоें рд╕рднी рд╢ाрди्рддि рд╕े рдмुрдж्рдз рдХी рд╡ाрдгी рд╕ूрди рд░рд╣े рдеे, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ाँ рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╕े рд╣ी рдЕрддिрдХ्рд░ोрдзी рдПрдХ рдРрд╕ा рд╡्рдпрдХ्рддि рднी рдмैрдаा рд╣ुрдЖ рдеा рдЬिрд╕े рдпे рд╕ाрд░ी рдмाрддें рдмेрддुрдХी рд▓рдЧ рд░рд╣ी рдеी। рд╡рд╣ рдХुрдЫ рджेрд░ рдпे рд╕рдм рд╕ुрдирддा рд░рд╣ा рдлिрд░ рдЕрдЪाрдирдХ рд╣ी рдЖрдЧ- рдмрдмूрд▓ा рд╣ोрдХрд░ рдмोрд▓рдиे рд▓рдЧा, “рддुрдо рдкाрдЦंрдбी рд╣ो। рдмреЬी-рдмреЬी рдмाрддे рдХрд░рдиा рдпрд╣ी рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдХाрдо। рд╣ै। рддुрдо рд▓ोрдЧों рдХो рдн्рд░рдоिрдд рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ो। рддुрдо्рд╣ाрд░ी рдпे рдмाрддें рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдХोрдИ рдоाрдпрдиे рдирд╣ीं рд░рдЦрддीं “
◼ рдРрд╕े рдХрдИ рдХрдЯु рд╡рдЪрдиों рд╕ुрдирдХрд░ рднी рдмुрдж्рдз рд╢ांрдд рд░рд╣े। рдЕрдкрдиी рдмाрддोँ рд╕े рдиा рддो рд╡рд╣ рджुрдЦी рд╣ुрдП, рдиा рд╣ी рдХोрдИ рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рдХी ; рдпрд╣ рджेрдЦрдХрд░ рд╡рд╣ рд╡्рдпрдХ्рддि рдФрд░ рднी рдХ्рд░ोрдзिрдд рд╣ो рдЧрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдиे рдмुрдж्рдз рдХे рдоुंрд╣ рдкрд░ рдеूрдХ рдХрд░ рд╡рд╣ाँ рд╕े рдЪрд▓ा рдЧрдпा। рдЕрдЧрд▓े рджिрди рдЬрдм рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рдХ्рд░ोрдз рд╢ांрдд рд╣ुрдЖ рддो рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдмुрд░े рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХे рдХाрд░рдг рдкрдЫрддाрд╡े рдХी рдЖрдЧ рдоें рдЬрд▓рдиे рд▓рдЧा рдФрд░ рд╡рд╣ рдЙрди्рд╣ें рдвूंрдврддे рд╣ुрдП рдЙрд╕ी рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдкрд╣ुंрдЪा, рдкрд░ рдмुрдж्рдз рдХрд╣ाँ рдоिрд▓рддे рд╡рд╣ рддो рдЕрдкрдиे рд╢िрд╖्рдпों рдХे рд╕ाрде рдкाрд╕ рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдЕрди्рдп рдЧाँрд╡ рдиिрдХрд▓ рдЪुрдХे рдеे।
◼ рд╡्рдпрдХ्рддि рдиे рдмुрдж्рдз рдХे рдмाрд░े рдоें рд▓ोрдЧों рд╕े рдкुрдЫा рдФрд░ рдвूंрдврддे- рдвूंрдврддे рдЬрд╣ाँ рдмुрдж्рдз рдк्рд░рд╡рдЪрди рджे рд░рд╣े рдеे рд╡рд╣ाँ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा। рдЙрди्рд╣ें рджेрдЦрддे рд╣ी рд╡рд╣ рдЙрдирдХे рдЪрд░рдгो рдоें рдЧिрд░ рдкреЬा рдФрд░ рдмोрд▓ा, “рдоुрдЭे рдХ्рд╖рдоा рдХीрдЬिрдП рдк्рд░рднु !” рдмुрдж्рдз рдиे рдкूрдЫा : рдХौрди рд╣ो рднाрдИ ? рддुрдо्рд╣े рдХ्рдпा рд╣ुрдЖ рд╣ै ? рдХ्рдпों рдХ्рд╖рдоा рдоांрдЧ рд░рд╣े рд╣ो ?”
◼ рдЙрд╕рдиे рдХрд╣ा : “рдХ्рдпा рдЖрдк рднूрд▓ рдЧрдП। рдоै рд╡рд╣ी рд╣ूँ рдЬिрд╕рдиे рдХрд▓ рдЖрдкрдХे рд╕ाрде рдмрд╣ुрдд рдмुрд░ा рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХिрдпा рдеा। рдоै рд╢рд░्рдоिрди्рджा рд╣ूँ। рдоै рдоेрд░े рджुрд╖्рдЯ рдЖрдЪрд░рдг рдХी рдХ्рд╖рдоाрдпाрдЪрдиा рдХрд░рдиे рдЖрдпा рд╣ूँ।” рднрдЧрд╡ाрди рдмुрдж्рдз рдиे рдк्рд░ेрдордкूрд░्рд╡рдХ рдХрд╣ा : “рдмीрддा рд╣ुрдЖ рдХрд▓ рддो рдоैं рд╡рд╣ीँ рдЫोреЬрдХрд░ рдЖрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рддुрдо рдЕрднी рднी рд╡рд╣ीँ рдЕрдЯрдХे рд╣ुрдП рд╣ो। рддुрдо्рд╣े рдЕрдкрдиी рдЧрд▓рддी рдХा рдЖрднाрд╕ рд╣ो рдЧрдпा, рддुрдордиे рдкрд╢्рдЪाрддाрдк рдХрд░ рд▓िрдпा; рддुрдо рдиिрд░्рдорд▓ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ो; рдЕрдм рддुрдо рдЖрдЬ рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ो। рдмुрд░ी рдмाрддे рддрдеा рдмुрд░ी рдШрдЯрдиाрдПँ рдпाрдж рдХрд░рддे рд░рд╣рдиे рд╕े рд╡рд░्рддрдоाрди рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рджोрдиों рдмिрдЧреЬрддे рдЬाрддे рд╣ै। рдмीрддे рд╣ुрдП рдХрд▓ рдХे рдХाрд░рдг рдЖрдЬ рдХो рдордд рдмिрдЧाреЬो।”
◼ рдЙрд╕ рд╡्рдпрдХ्рддि рдХा рд╕ाрд░ा рдмोрдЭ рдЙрддрд░ рдЧрдпा। рдЙрд╕рдиे рднрдЧрд╡ाрди рдмुрдж्рдз рдХे рдЪрд░рдгों рдоें рдкреЬрдХрд░ рдХ्рд░ोрдз рдд्рдпाрдЧрдХा рддрдеा рдХ्рд╖рдоाрд╢ीрд▓рддा рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा; рдмुрдж्рдз рдиे рдЙрд╕рдХे рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдкрд░ рдЖрд╢ीрд╖ рдХा рд╣ाрде рд░рдЦा। рдЙрд╕ рджिрди рд╕े рдЙрд╕рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдЖ рдЧрдпा, рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдд्рдп, рдк्рд░ेрдо рд╡ рдХрд░ुрдгा рдХी рдзाрд░ा рдмрд╣рдиे рд▓рдЧी।
◼ рдоिрдд्рд░ों, рдмрд╣ुрдд рдмाрд░ рд╣рдо рднूрдд рдоें рдХी рдЧрдпी рдХिрд╕ी рдЧрд▓рддी рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ोрдЪ рдХрд░ рдмाрд░-рдмाрд░ рджुрдЦी рд╣ोрддे рдФрд░ рдЦुрдж рдХो рдХोрд╕рддे рд╣ैं। рд╣рдоें рдРрд╕ा рдХрднी рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЧрд▓рддी рдХा рдмोрдз рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рд╣рдоे рдЙрд╕े рдХрднी рдиा рджोрд╣рд░ाрдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдПрдХ рдирдпी рдКрд░्рдЬा рдХे рд╕ाрде рд╡рд░्рддрдоाрди рдХो рд╕ुрджृреЭ рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें