рд░рд╡िрд╡ाрд░, 5 рдЕрдЧрд╕्рдд 2018

ЁЯСЙ рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░:-

ЁЯФ╖ рд╕ुрдмрд╣ рдХा рд╕рдордп рдеा। рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХे рдж्рд╡ाрд░ рдкрд░ рдЪाрд░ рдЖрджрдоी рдЦрдб़े рдеे। рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░ рдмंрдж рдеा। рдЪाрд░ों рдЗрд╕ рдЗंрддрдЬाрд░ рдоें рдеे рдХि рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░ рдЦुрд▓े рдФрд░ рд╡े рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХे рднीрддрд░ рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░ рд╕рдХें।
рдеोрдб़ी рджेрд░ рдмाрдж рдж्рд╡ाрд░ рдХा рдк्рд░рд╣рд░ी рдЖрдпा। рдЙрд╕рдиे рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░ рдЦोрд▓ рджिрдпा। рдж्рд╡ाрд░ рдЦुрд▓рддे рд╣ी рд╕рднी рдиे рдж्рд╡ाрд░ рдХे рднीрддрд░ рдЬाрдиा рдЪाрд╣ा- рд▓ेрдХिрди рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдХिрд╕ी рдХो рднीрддрд░ рдирд╣ीं рдЬाрдиे рджिрдпा।

ЁЯФ╢ рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдЙрди рдЖрджрдоिрдпों рд╕े рдк्рд░рд╢्рд░ рдХिрдпा- ‘‘рддुрдо рд▓ोрдЧ рдпрд╣ां рдХ्рдпों рдЦрдб़े рд╣ो?’’ рдЙрди рдЪाрд░ों рдЖрджрдоिрдпों рдоें рд╕े рддीрди рдиे рдЙрдд्рддрд░ рджिрдпा- ‘‘рд╣рдордиे рдмрд╣ुрдд рджाрди-рдкुрдг्рдп рдХिрдП рд╣ैं। рд╣рдо рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоें рд░рд╣рдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрдП рд╣ैं।’’ рдЪौрдеा рдЖрджрдоी рдоौрди рдЦрдб़ा рдеा। рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдЙрд╕рд╕े рднी рдк्рд░рд╢्рди рдХिрдпा- ‘‘рддुрдо рдпрд╣ां рдХ्рдпों рдЦрдб़े рд╣ो?’’

ЁЯФ╖ рдЙрд╕ рдЖрджрдоी рдиे рдХрд╣ा- ‘‘рдоैं рд╕िрд░्рдл рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХो рдЭांрдХ рдХрд░ рдПрдХ рдмाрд░ рджेрдЦрдиा рдЪाрд╣рддा рдеा। рдоैं рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рдЬाрдирддा рд╣ूँ рдХि рдоैं рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоें рд░рд╣рдиे рдХे рдХाрдмिрд▓ рдирд╣ीं рд╣ूँ рдХ्рдпोंрдХि рдоैंрдиे рдХोрдИ рджाрди-рдкुрдг्рдп рдирд╣ीं рдХिрдпा।’’

ЁЯФ╢ рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдЪाрд░ों рдЖрджрдоिрдпों рдХी рдУрд░ рдз्рдпाрди рд╕े рджेрдЦा। рдлिрд░ рдЙрд╕рдиे рдкрд╣рд▓े рдЖрджрдоी рд╕े рдк्рд░рд╢्рд░ рдХिрдпा- ‘‘рддुрдо рдЕрдкрдиा рдкрд░िрдЪрдп рджो рдФрд░ рд╡рд╣ рдХाрдо рдмрддाрдУ, рдЬिрд╕рд╕े рддुрдо्рд╣ें рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоें рд╕्рдеाрди рдоिрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП।’’

ЁЯФ╖ рд╡рд╣ рдЖрджрдоी рдмोрд▓ा- ‘‘рдоैं рдПрдХ рд░ाрдЬा рд╣ूँ। рдоैंрдиे рддрдоाрдо рджेрд╢ों рдХो рдЬीрддा। рдоैंрдиे рдЕрдкрдиी рдк्рд░рдЬा рдХी рднрд▓ाрдИ рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рд╕े рдоंрджिрд░, рдорд╕्рдЬिрдж, рдирд╣рд░, рд╕рдб़рдХ, рдмाрдЧ-рдмрдЧीрдЪे рдЖрджि рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рд╡ाрдпा рддрдеा рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХो рджाрди рджिрдП।’’

ЁЯФ╢ рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдк्рд░рд╢्рд░ рдХिрдпा- ‘‘рджूрд╕рд░े рджेрд╢ों рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдЬрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рддुрдордиे рдЬो рд▓рдб़ाрдЗрдпां рд▓рдб़ीं, рдЙрдирдоें рддुрдо्рд╣ाрд░ा рдЦूрди рдмрд╣ा рдХि рддुрдо्рд╣ाрд░े рд╕ैрдиिрдХों рдХा? рдЙрди рд▓рдб़ाрдЗрдпों рдоें рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рд▓ोрдЧ рдорд░े рдХि рджोрдиों рдУрд░ рдХी рдк्рд░рдЬा рдорд░ी?’’

ЁЯФ╖ ‘‘рджोрдиों рдУрд░ рдХी рдк्рд░рдЬा рдорд░ी।’’ рдЙрдд्рддрд░ рдоिрд▓ा। ‘‘рддुрдордиे рдЬो рджाрди рдХिрдП, рдк्рд░рдЬा рдХी рднрд▓ाрдИ рдХे рд▓िрдП рд╕рдб़рдХें, рдХुрдПं, рдирд╣рд░ें рдЖрджि рдмрдирд╡ाрдИ, рд╡рд╣ рддुрдордиे рдЕрдкрдиी рдоेрд╣рдирдд рдХी рдХрдоाрдИ рд╕े рдХिрдпा рдпा рдЬрдирддा рдкрд░ рд▓рдЧाрдП рдЧрдП ‘рдХрд░’ рд╕े?’’

ЁЯФ╢ рдЗрд╕ рдк्рд░рд╢्рди рдкрд░ рд░ाрдЬा рдЪुрдк рд╣ो рдЧрдпा। рдЙрд╕рд╕े рдХोрдИ рдЙрдд्рддрд░ рди рджेрддे рдмрдиा। рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рд░ाрдЬा рд╕े рдХрд╣ा- ‘‘рд▓ौрдЯ рдЬाрдУ। рдпрд╣ рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдП рдирд╣ीं рдЦुрд▓ рд╕рдХрддा।’’ рдЕрдм рдмाрд░ी рдЖрдИ рджूрд╕рд░े рдЖрджрдоी рдХी। рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдЙрд╕рд╕े рднी рдЕрдкрдиे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдиे рдХो рдХрд╣ा।

ЁЯФ╖ рджूрд╕рд░े рдЖрджрдоी рдиे рдХрд╣ा- ‘‘рдоैं рдПрдХ рд╡्рдпाрдкाрд░ी рд╣ूँ। рдоैंрдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдоें рдЕрдкाрд░ рдзрди рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХिрдпा। рд╕ाрд░े рддीрд░्рде рдШूрдоे। рдЦूрдм рджाрди рдХिрдП।’’ ‘‘рддुрдордиे рдЬो рджाрди рдХिрдП, рдЬो рдзрди рддुрдордиे рддीрд░्рдеों рдоें рдЬाрдиे рдоें рд▓рдЧाрдпा, рд╡рд╣ рдкाрдк рдХी рдХрдоाрдИ рдеी। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдП рднी рдирд╣ीं рдЦुрд▓ेрдЧा।’’ рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ी рд╕े рдХрд╣ा।

ЁЯФ╢ рдЕрдм рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рддीрд╕рд░े рдЖрджрдоी рд╕े рдЕрдкрдиे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдиे рдХो рдХрд╣ा- ‘‘рддुрдо рднी рдЕрдкрдиा рдкрд░िрдЪрдп рджो рдФрд░ рд╡рд╣ рдХाрдо рднी рдмрддाрдУ рдЬिрд╕рд╕े рддुрдо рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоें рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХो।’’ рддीрд╕рд░े рдЖрджрдоी рдиे рдЕрдкрдиे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा- ‘‘рдоैं рдПрдХ рдзрд░्рдо рдЧुрд░ु рд╣ूँ। рдоैंрдиे рд▓ोрдЧों рдХो рдЕрдЪ्рдЫे-рдЕрдЪ्рдЫे рдЙрдкрджेрд╢ рджिрдП। рдоैंрдиे рд╣рдоेрд╢ा рджूрд╕рд░ों рдХो рдЬ्рдЮाрди рдХी рдмाрддें рдмрддाрдИ рдПрд╡ं рдЕрдЪ्рдЫे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рд╣ेрддु рдк्рд░ेрд░िрдд рдХिрдпा।’’

ЁЯФ╖ рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдзрд░्рдордЧुрд░ु рд╕े рдХрд╣ा- ‘‘рддुрдордиे рдЪंрджे рдХे рдкैрд╕ों рд╕े рдкूрдЬा рд╕्рдерд▓ों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рд╡ाрдпा। рддुрдордиे рд▓ोрдЧों рдХो рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЕрдЪ्рдЫाрдИ рдХी рдмाрддें рддो рдЬрд░ूрд░ рдмрддाрдИं рдордЧрд░ рддुрдо рд╕्рд╡рдпं рдЙрдкрджेрд╢ों рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдЕрдкрдиे рдЖрдкрдХो рди рдмрдиा рд╕рдХे। рдХ्рдпा рддुрдордиे рд╕्рд╡рдпं рдЙрди рдЙрдкрджेрд╢ों рдХा рдкाрд▓рди рдХिрдпा? рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдП рднी рдирд╣ीं рдЦुрд▓ेрдЧा।’’

ЁЯФ╢ рдЕрдм рдЪौрдеे рдЖрджрдоी рдХी рдмाрд░ी рдЖрдИ। рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдЙрд╕рд╕े рднी рдЙрд╕рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдкूрдЫा। рдЙрд╕ рдЖрджрдоी рдиे рд╡िрдирдо्рд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдЙрдд्рддрд░ рджिрдпा- ‘‘рдоैं рдПрдХ рдЧрд░ीрдм рдХिрд╕ाрди рд╣ूँ। рдоैं рдЬीрд╡рди рднрд░ рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХे рднрд░рдг-рдкोрд╖рдг рд╣ेрддु рд╕्рд╡рдпं рдкैрд╕ों рдХे рдЕрднाрд╡ рдоें рддрд░рд╕рддा рд░рд╣ा। рдоैंрдиे рдХोрдИ рджाрди-рдкुрдг्рдп рдирд╣ीं рдХिрдпा। рдЗрд╕рд▓िрдП рдоैं рдЬाрдирддा рд╣ूँ рдХि рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░ рдоेрд░े рд▓िрдП рдирд╣ीं рдЦुрд▓ рд╕рдХрддा।’’

ЁЯФ╖ рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдХрд╣ा- ‘‘рдирд╣ीं рддुрдо рднूрд▓ рд░рд╣े рд╣ो। рдПрдХ рдмाрд░ рдПрдХ рднूрдЦे рдЖрджрдоी рдХो рддुрдордиे рд╕्рд╡рдпं рднूрдЦे рд░рд╣ рдХрд░ рдЕрдкрдиा рдкूрд░ा рдЦाрдиा рдЦिрд▓ा рджिрдпा рдеा, рдкрдХ्рд╖िрдпों рдХो рджाрдиा рдбाрд▓ा рдФрд░ рдк्рдпाрд╕े рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдкाрдиी рдХा рдЗंрддрдЬाрдо рдХिрдпा рдеा।’’

ЁЯФ╢ ‘‘рд╣ां рдоुрдЭे рдпाрдж рд╣ै- рд▓ेрдХिрди рд╡े рдХाрдо рддो рдХोрдИ рдмрд╣ुрдд рдЬ्рдпाрджा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рдеे। рдоुрдЭे рдмрд╕ рдеोрдб़ा рд╕ा рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдоें рдЭांрдХ рд▓ेрдиे рджीрдЬिрдП।’’ рдХिрд╕ाрди рдиे рд╡िрдирддी рдХी। рдк्рд░рд╣рд░ी рдиे рдХिрд╕ाрди рд╕े рдХрд╣ा- ‘‘рдирд╣ीं рддुрдо्рд╣ाрд░े рдпे рдХाрдо рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं। рдЖрдУ! рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░ рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдП рд╣ी рдЦुрд▓ा рд╣ै।’’

ЁЯФ╖ рдЧुрд░ुрджेрд╡ рдиे рд╣рдоेрд╢ा рдпрд╣ी рдХрд╣ा рдХि рдЕрдкрдиी рдоेрд╣рдирдд рдХी рдХрдоाрдИ рд╕े рднрд▓ाрдИ рдХे рдХाрд░्рдп рдХрд░ो, рджूрд╕рд░ों рдХा рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рд╕्рд╡рдпं рдХा рд╕ुрдзाрд░ рдХрд░ो। рд╣рдо рд╕рдм рдЧुрд░ु рдХे рд╡рдЪрдиों рдХो рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрддाрд░े।

рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:

ЁЯСЙ рдЖрдд्рдоा-рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рдорд╣рддी рд╢рдХ्рддि рд╕ाрдорд░्рде्рдп (рднाрдЧ 3)

рдЖрдд्рдордиिрд╖ेрдзी рд╕े рд╕ाрд░ी рд╢рдХ्рддिрдпाँ рд╕ाрд░े рджेрд╡-рддрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕ाрд░ी рд╕рдо्рднाрд╡рдиाрдпें рдПрдХ рд╕ाрде рд░ुрдХ рдЬाрддी рд╣ैं। рд╡рд╣ рдЕрдХेрд▓ा рдПрдХाрдХी рдЖрдд्рдо-рдмрд╣िрд╖्рдХृрдд рд╕्рдеिрддि рдоें рдбूрдмрддे рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी ...