рдмुрдзрд╡ाрд░, 27 рдЬूрди 2018

ЁЯСЙ рдЖрдд्рдо рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░ीрдХ्рд╖рдг

ЁЯФ╖ рдЖрдд्рдо рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХे рдоूрд▓ рдХाрд░рдг рдХी рддрд▓ाрд╢ рдХрд░рдиा। рдЕрд░्рдеाрдд् рдж्рд╡ेрд╖рдкूрд░्рдг рднाрд╡рдиाрдпें рдЬिрд╕ рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЙрдаीं, рдЙрд╕ рдЖрдзाрд░ рдХो рдвूँрдв़рдиा рдФрд░ рдЙрд╕े рдирд╖्рдЯ рдХрд░рдиा। рдЖрдд्рдо рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ों рдФрд░ рдХाрд░्рдпों рдХी рди्рдпाрдпрдкूрд░्рдг рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдХрд░рдиा। рдмुрд░ाрдЗрдпाँ рдкрдХ्рд╖рдкाрддрдкूрд░्рдг рд╡िрдЪाрд░ рдкрдж्рдзрддि рдХे рдХाрд░рдг рд╣ी рдЙрдарддी рд╣ैं। рдордиुрд╖्рдп рдХी рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рднूрд▓ рд╣ै рдХि рд╡рд╣ рдЬिрд╕ рд╡рд╕्рддु рдХो рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдЙрд╕े рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рднूрдоिрдХा рдХे рд╕ाрде рдЯिрдХा рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдХो рд╡िрдЪाрд░ рдФрд░ рдХाрд░्рдпों рдХा рдкрдХ्рд╖рдкाрдд рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдЬैрд╕े рдмीрдб़ी, рд╕िрдЧрд░ेрдЯ, рдпा рдЕрди्рдп рдХोрдИ рдоाрджрдХ рдкрджाрд░्рде рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдХी рд╣рдоेрд╢ा рдпрд╣ рджрд▓ीрд▓ рд░рд╣рддी рд╣ै рдХि рдЙрд╕рд╕े рдЙрди्рд╣ें рд╢ाрди्рддि рдоिрд▓рддी рд╣ै рдпा рдоाрдирд╕िрдХ рддрдиाрд╡ рджूрд░ рд╣ोрддा рд╣ै। рдХрдИ рддो рдпрд╣ाँ рддрдХ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдмीрдб़ी рд╕िрдЧрд░ेрдЯ рди рдкिрдпें рддो рдкाрдЪрди рдХ्рд░िрдпा рдаीрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХाрдо рдирд╣ीं рдХрд░рддी। рдкрд░ рдпрджि рдХрдаोрд░рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ें рддो рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै рдХि рд╢рд░ाрдм, рд╕िрдЧрд░ेрдЯ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдЬो рджрд▓ीрд▓ें рджेрддे рд░рд╣рддे рд╣ैं рд╡े рд╕рд░्рд╡рдеा рдиिрд╕्рд╕ाрд░ рд╣ैं। рдпрд╣ рддो рдорди рдмрд╣рд▓ाрд╡ рдХे рд▓िрдП рдЧрдв़ी рдмाрддें рд╣ैं। рд╡рд╕्рддुрддः рдЙрдирд╕े рдоाрдирд╕िрдХ рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпाँ рддрдеा рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рдФрд░ рдкाрдЪрди рдк्рд░рдгाрд▓ी рдоें рд╢िрдеिрд▓рддा рд╣ी рдЖрддी рд╣ै।

ЁЯФ╢ рдЕрдкрдиे рдЧुрдг рдФрд░ рджोрд╖ рджेрдЦрдиे рдоें рдЬрдм рддрдХ рдИрдоाрдирджाрд░ी рдФрд░ рд╕рдЪ्рдЪा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдирд╣ीं рдЕрдкрдиाрддे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдоें рддрднी рддрдХ рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдордиुрд╖्рдп рдЖрдд्рдо рджुрд░्рдмрд▓ рддрднी рддрдХ рд░рд╣рддा рд╣ै рдЬрдм рддрдХ рд╡рд╣ рдЖрдд्рдо рд╡िрд╡ेрдЪрди рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдЧ्рд░рд╣рдг рдирд╣ीं рдХрд░рддा। рдЭूрдаे рдк्рд░рджрд░्рд╢рдиों рдФрд░ рд╕्рд╡ाрд░्рдердкूрд░्рдг рдЖрдЪрд░рдг рдХे рдХाрд░рдг рд╣ी рдЬीрд╡рди рдоें рдкрд░ेрд╢ाрдиिрдпाँ рдЖрддी рд╣ैं। рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХी рдорд╕्рддी рд╣ी рдЕрдиुрдкрдо рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рдПрдХ рдмाрд░ рдЬो рдХ्рд╖рдгिрдХ рдЕрдиुрднूрддि рдХрд░ рд▓ेрддा рд╣ै рд╡рд╣ рдЙрд╕े рдЬीрд╡рдирдкрд░्рдпрди्рдд рдЫोрдб़рддा рдирд╣ीं। рд╕рдд्рдп рдордиुрд╖्рдп рдХो рдКँрдЪा рдЙрдаाрддा рд╣ै, рд╕ाрдзाрд░рдг рд╕्рдеिрддि рд╕े рдЙрдаाрдХрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╕рдоीрдк рдкрд╣ुँрдЪा рджेрддा рд╣ै। рд╕рдд् рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХा рдмрд▓, рдХुрд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдЕрдирди्рдд рдЧुрдиा рдЕрдзिрдХ рд╣ोрддा рд╣ै рдХिрди्рддु рдХुрд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдоें рдЬो рдХ्рд╖рдгिрдХ рд╕ुрдЦ рдФрд░ рддृрдк्рддि рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै рдЙрд╕ी рдХे рдХाрд░рдг рд▓ोрдЧ рджुрд╖्рдХрд░्рдоों рдХी рдУрд░ рдмрдб़ी рдЬрд▓्рджी рдЦिंрдЪ рдЬाрддे рд╣ैं। рдЕрддрдПрд╡ рдЬрдм рдХрднी рдРрд╕े рдЕрдиिрд╖्рдЯрдХाрд░ी рд╡िрдЪाрд░ рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рдЙрдаें рддрдм рдЙрдирд╕े рднाрдЧрдиे рдпा рд╢ीрдШ्рд░ рдиिрд░्рдгрдп рдХा рдк्рд░рдпрдд्рди рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдХिрд╕ी рдмुрд░ाрдИ рд╕े рдбрд░рдиे рдпा рднाрдЧрдиे рд╕े рд╡рд╣ рдЬीрд╡рди рдХा рдЕंрдЧ рдмрди рдЬाрддी рд╣ैं рдХिрди्рддु рдЬрдм рд╡िрдЪाрд░ों рдоें рдоौрд▓िрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдмुрд░ाрдИ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рддрдХ рдЫाрди-рдмीрди рдХрд░рддे рд╣ैं рддो рдЕрди्рддःрдХрд░рдг рдХी рджिрд╡्рдп рдЬ्рдпोрддि рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рд╕рдЪ рдФрд░ рдЭूрда рдХी рд╕्рд╡рддः рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै। рд▓ोрдЧ рдмुрд░ाрдЗрдпों рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं। рдЖрдд्рдордиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХे рд╕ाрде рд╡िрдЪाрд░ рдкрдж्рдзрддि рд╢ुрдн рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдмрдв़ाрдиे рдХा рджूрд╕рд░ा рдЙрдкाрдп рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд▓िрдпे рдпрд╣ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рдЬो рднी рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдХрд░ें рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕ рдкрд░ рдЕрде рд╕े рдЗрддि рддрдХ рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░ рд▓ें рдФрд░ рдпрджि рд╡рд╣ рд╡рд╕्рддु рдЙрдкрдпोрдЧी рджिрдЦाрдИ рджे рддो рдЙрд╕े рдк्рд░рдпрдд्рдирдкूрд░्рд╡рдХ рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рдзाрд░рдг рдХрд░ें, рдЕрди्рдпрдеा рдЙрд╕े рдд्рдпाрдЧ рджें।

ЁЯФ╖ рдЖрдд्рдо рдиिрд░ीрдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдкрдж्рдзрддि рдХा рдХाрд░्рдп рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдЪрд▓ाрдиा рдЪाрд╣िрдП рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ाрд╣ूрдХाрд░ рдЕрдкрдиी рдЖрдп рдФрд░ рд╡्рдпрдп рдХा рдаीрдХ-рдаीрдХ рдЦाрддा рд░рдЦрддे рд╣ैं। рд╣рдоाрд░ी рджुрд░्рдмрд▓рддाрдУं рдФрд░ рдХुрдЪेрд╖्рдЯाрдУं рдХा рдЦрд░्рдЪ-рдЦाрддा рднी рд╣ो рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рд╕рдд्рдпाрдЪрд░рдг рддрдеा рдЖрдд्рдо рдкрд░िрд╖्рдХाрд░ рдХा рдЬрдоा-рдЦाрддा рднी рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдпे। рдмрдЪрдд рдХा рдаीрдХ-рдаीрдХ рдЕрдиुрдоाрди рддрднी рд▓рдЧ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрджि рдЕрдкрдиी рдЬрдоा рдЕрдзिрдХ рд╣ै рддो рдЖрдк рд╕ुрд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдмрдв़ा рд░рд╣े рд╣ै। рдЦрд░्рдЪ рдХी рдЕрдзिрдХрддा рдЖрдк рдХे рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рдХा рджीрд╡ाрд▓िрдпाрдкрди рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рддी рд╣ै। рд╕ंрд╕्рдХाрд░ों рд░ुрдЪी рдзрди рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे рд╕рджाрдЪрд░рдг рдХी рдкूँрдЬी рдмрдв़ाрдиा рдиिрддाрди्рдд рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।

ЁЯФ╢ рдЬрдм рддрдХ рдЧрдо्рднीрд░рддा рд╕े рдЖрдд्рдо рд╡िрд╡ेрдЪрди рдХा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдирд╣ीं рдмрдиाрддे рддрдм рддрдХ рдЧुрдг, рдХрд░्рдо рдФрд░ рд╕्рд╡рднाрд╡ рдоें рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рд▓ाрдиा рдЖрд╕ाрди рдирд╣ीं рд░рд╣рддा। рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдпे рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡िрдЪाрд░ рдХीрдЬिрдпे- “рдоाрди рд▓ीрдЬिрдпे рдЖрдк рддрдо्рдмाрдХू рдкीрддे рд╣ैं। рджिрди рднрд░ рдоें рдЪाрд░ рдЖрдиे рдХी рддрдо्рдмाрдХू рдкी рд▓ेрддे рд╣ैं। рдПрдХ рдоाрд╣ рдоें рд╕ाрдв़े рд╕ाрдд рд░ुрдкрдпे рдХे рд╣िрд╕ाрдм рд╕े рдк्рд░рддि рд╡рд░्рд╖ рдЖрдк 90 рд░ुрдкрдпे рдХी рддрдо्рдмाрдХू рдкी рдЬाрддे рд╣ै рдФрд░ рд▓ाрдн рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै? рдЖрдкрдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рдиिрдХोрдЯीрди рд╡िрд╖ рднрд░рддा рдЪрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै рдЬो рдХрднी-рдХрднी рдХैрди्рд╕рд░ рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╕рд░рджрд░्рдж, рдЕрдкрдЪ, рдЖँрдЦों рдХी рд╢рдХ्рддि рдХा рдХрдордЬोрд░ рд╣ोрдиा, рд╡ीрд░्рдп рд░ोрдЧ, рджрди्рдд рд░ोрдЧ, рдЖрджि рдХिрддрдиी рд╡्рдпाрдзिрдпाँ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрддी рд░рд╣рддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдЕрдкрдиा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдмाрд▓-рдмрдЪ्рдЪों рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХा рдХिрддрдиा рдмрдб़ा рдЕрд╣िрдд рд╣ोрддा рд╣ै”। рдЖрдк рдЬрдм рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдХрд░ेंрдЧे рддो рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХीрдЬिрдпे рдЖрдкрдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдХिрддрдиी рд╣ी рдмुрд░ाрдЗрдпाँ, рдХ्рдпों рди рдЬрдб़ рдЬрдоा рдЪुрдХी рд╣ों, рдЙрди्рд╣ें рдЖрдЬ рдирд╣ीं рддो рдХрд▓ рдЕрдкрдиा рдмोрд░िрдпा рдмिрд╕्рддрд░ рдмाँрдзрдиा рд╣ी рдкрдб़ेрдЧा।

✍ЁЯП╗ рдкं рд╢्рд░ीрд░ाрдо рд╢рд░्рдоा рдЖрдЪाрд░्рдп
ЁЯУЦ рдЕрдЦрдг्рдб рдЬ्рдпोрддि рдЬрдирд╡рд░ी 1965 рдкृрд╖्рда 13
http://literature.awgp.org/akhandjyoti/1965/January/v1.13

рдХोрдИ рдЯिрдк्рдкрдгी рдирд╣ीं:

ЁЯСЙ рдЖрдд्рдоा-рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХी рдорд╣рддी рд╢рдХ्рддि рд╕ाрдорд░्рде्рдп (рднाрдЧ 3)

рдЖрдд्рдордиिрд╖ेрдзी рд╕े рд╕ाрд░ी рд╢рдХ्рддिрдпाँ рд╕ाрд░े рджेрд╡-рддрдд्рд╡ рдФрд░ рд╕ाрд░ी рд╕рдо्рднाрд╡рдиाрдпें рдПрдХ рд╕ाрде рд░ुрдХ рдЬाрддी рд╣ैं। рд╡рд╣ рдЕрдХेрд▓ा рдПрдХाрдХी рдЖрдд्рдо-рдмрд╣िрд╖्рдХृрдд рд╕्рдеिрддि рдоें рдбूрдмрддे рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी ...